Umiejętności społeczne potrzebne w szkole

Kiedy zapytałam kilkoro znajomych dzieci o umiejętności społeczne potrzebne w szkole, usłyszałam takie oto odpowiedzi:

  • Być uprzejmym dla innych;
  • mówić grzecznie;
  • nie krzywdzić;
  • przestrzegać zasad na placu zabaw;
  • robić coś na zmianę;
  • słuchać;
  • wiedzieć, w co się bawimy;
  • szanować innych;
  • nie ranić cudzych uczuć;
  • dawać, a nie brać;
  • być miłym.

Dzieci zdobywają umiejętności społeczne w szkole, w domu oraz w trakcie wielu innych aktywności – uprawiając sport, zajmując się sztuką, muzyką, jadąc autobusem. Dlatego sposób, w jaki zabierają się do podejmowania jakichkolwiek czynności, częściowo jest wynikiem edukacji, ale także pochodną cech osobowości, np. impulsywności bądź podchodzenia do świata z rezerwą. I choć nie jesteśmy w stanie kontrolować, na co nasze dzieci są narażone, kiedy znajdują się z dala od nas, to warto zapamiętać garść informacji o różnych rodzajach zachowań, które pomogą im nabyć odpowiednie umiejętności społeczne.

Pomoc znajdziemy w znakomitym programie stworzonym przez grupę Plushy Feely Corp (zrzeszającą rodziców, nauczycieli, animatorów i specjalistów od sposobów komunikacji). W tym programie wykorzystuje się Kimochi (w języku japońskim znaczy „uczucie”), czyli pluszowe poduszeczki z nazwą uczucia z jednej strony i przedstawieniem rysów twarzy charakterystycznych dla danej emocji – z drugiej. Pluszowe zabawki mają za zadanie rozwijać u dziecka umiejętności społeczne. Autorzy podręcznika Kimochi Feeling Guide – Teacher’s Edition (Przewodnik po uczuciach Kimochi – dla nauczycieli) podkreślają, że dzieci biorące udział w programie uczą się rozumieć swoje uczucia, informować o nich innych, nawiązywać pozytywne relacje, spokojnie radzić sobie w sytuacjach konfliktowych, nawiązywać i utrzymywać przyjaźnie (Jenkins, 2015).

Uważam, że ten program jest bardzo interesujący, ponieważ został oparty na idei Daniela Golemana głoszącej, że inteligencja emocjonalna stanowi fundament szczęścia i sukcesu życiowego, niezależnie od bystrości umysłu.

[…] Ważne jest wpajanie dzieciom umiejętności społecznych i emocjonalnych. Uważam, że jest to tak istotne, ponieważ wykorzystujemy je w niemal każdej aktywności życiowej, a mimo to często są one niedoceniane w procesie wychowawczym, choć to właśnie dzieciństwo jest najwłaściwszym czasem żeby się ich nauczyć. To wtedy zdobywamy zdolności, które będą nam służyły przez całe życie.

Pluszowe maskotki Kimochi są bardzo pomocne przy rozwijaniu u dziecka tych umiejętności. Nauka według tego programu wymaga odgrywania ról związanych z różnymi uczuciami. Chodzi o to, żeby dziecko nauczyło się:

  • szacunku – miało głos i wyraz twarzy wyrażający szacunek, używało odpowiednich słów, było wrażliwe na uczucie smutku u innych;
  • odpowiedzialności – ujmowało się za sobą i innymi, przyznawało się do błędów;
  • odporności – samodzielnie radziło sobie z emocjami albo potrafiło poprosić o pomoc;
  • współczucia i grzeczności – odczuwało empatię, starało się być uprzejme i grzeczne dla siebie i innych.

Odgrywanie roli jakiejś postaci utrwala umiejętności społeczne, których dziecko się nauczyło. Te umiejętności to:

  • podstawowe zdolności społeczne – posługiwanie się własnym imieniem oraz imionami innych, nawiązywanie kontaktu wzrokowego, używanie odpowiedniego tonu głosu i mowy ciała, ustępowanie, naprawianie nadszarpniętych relacji, słuchanie;
  • przyjaźń – współpraca, dzielenie się, włączanie się i uczestniczenie, stosowanie się do reguł, przepraszanie i wybaczanie, okazuje cierpliwość, szczerość, uczciwość;
  • empatia, szacunek i tolerancja – akceptowanie różnic, szanowanie siebie i innych, okazywanie współczucia;
  • rozwiązywanie konfliktów – przepraszanie, wybaczanie, godzenie się z odmową, ponoszenie konsekwencji, zgoda na niezgodność;
  • niezależność i odporność – odpowiedzialność, okazywanie zaufania, rozwiązywanie problemów, nastawienie typu „potrafię”, wytrwałość, przezwyciężanie przygnębienia, bycie autentycznym i szczerym wobec siebie i innych;
  • zachowanie – autoregulacja, odpowiednie działanie, słuchanie wskazówek, zdolność do współpracy, cierpliwość, zrozumienie i tolerancja wobec innych.

Umiejętności te uwydatniają sposób, w jaki dzieci mówią do siebie i słuchają się nawzajem, pozwalają im nawiązywać kontakty, nawet jeśli są naprawdę przygnębione. Co innego jednak, kiedy dziecko doświadcza silnych emocji. W takich sytuacjach pomaga kierowanie się podstawowymi, opisanymi powyżej zasadami. Dlatego należy wpajać dzieciom te umiejętności tak wcześnie jak to możliwe, żeby stały się dla nich niezawodnym sposobem na radzenie sobie w trudnych momentach. Sercem tego programu jest zasada traktowania innych tak, jak chciałoby się być traktowanym (Jenkins, 2015).

Ważne zasady:

  • Każdy jest ważny, każdy się liczy.
  • Każdy ma uczucia.
  • Każdy chce należeć do grupy i brać udział w jej aktywnościach.
  • W szkole jest miejsce dla każdego.
  • Wszyscy popełniają błędy.

źródło: L. Jenkins, Gotowi do szkoły?…, Grupa Wydawnicza Foksal, Warszawa 2015

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Stwórz darmową stronę albo bloga na WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.

Up ↑

%d blogerów lubi to: