Rozwój sensoryczny

Dobrze rozwinięty system sensoryczny to podstawa zarówno inteligencji poznawczej, jak i społecznej, które są głównymi wyznacznikami sukcesu we współczesnym świecie ~ Tara Delaney

„Rozwój sensoryczny zaczyna się w macicy i stanowi podwaliny rozwoju naszych bardziej zintegrowanych umiejętności, takich jak koordynacja motoryki małej i dużej, zdolności językowe czy komunikacja.

[…] Pierwsze dwie półki Biblioteki Umysłu naszego dziecka są poświęcone podstawowym systemom sensorycznym. Książki to metafora doświadczeń. Każde doświadczenie, w którym bierzesz udział, od razu zostaje zapisane w książce Bibliotece Umysłu. Książki związane ze zmysłami zajmują główną część biblioteki. Na system sensoryczny składa się 7 zmysłów.

  1. Zmysł równowagi: najważniejszy ze wszystkich. Jest najpotężniejszy. Jednocześnie ludzie najmniej zdają obie sprawę z jego istnienia. Zmysł równowagi to twój trójwymiarowy wskaźnik, który mówi ci: „jesteś tutaj” i dzięki któremu rozumiesz, w jakiej pozycji względem podłoża znajduje się twoje ciało. Receptory tego zmysłu położone są w przedsionku ucha wewnętrznego; sygnalizują, gdzie się znajdujesz w stosunku do podłoża i innych obiektów.
  2. Zmysł proprioceptywny (pozycja ciała): dzięki niemu jesteś świadomy swojego ciała. Twoja lewa ręka „wie”, co robi prawa. Ten zmysł mówi ci, w jakiej pozycji znajdują się różne części twojego ciała i w jaki sposób poruszają się względem siebie. Zaburzenia proprioceptywne z reguły łączą się z zaburzeniami zmysłu dotyku lub równowagi. Uwaga: bodźce uciskowe stymulujące receptory proprioceptywne uspokajają układ nerwowy.
  3. Zmysł dotyku: przekazuje informacje o tym, co dotyka twojego ciała, o bólu nacisku, temperaturze, ruchu, rozmiarze, fakturze i kształcie. Zmysł dotyku dzieli się na dwie składowe: system obronny i różnicujący. Pierwszy ostrzega przed potencjalnie szkodliwym bodźcem, na przykład komarem, który usiadł na twojej ręce, lub informuje o delikatnym dotyku stojącej za tobą obcej osoby. Drugi dostarcza wiedzy o fizycznych właściwościach przedmiotów, których dotykamy, lub tych, które nas dotykają. Informuje też o tym, gdzie jesteśmy dotykani, z jakim naciskiem i jaka jest temperatura tych przedmiotów.
  4. Zmysł słuchu: umożliwia umiejscawianie, słyszenie i rozróżnianie dźwięków. Receptory zmysłu słuchu znajdują się w uchu wewnętrznym. Ich włókna nerwowe są po części wspólne z włóknami zmysłu równowagi. Nadwrażliwość słuchowa to jeden z wczesnych objawów zgłaszanych przez rodziców dzieci, u których później zdiagnozowano autyzm, zespół Aspergera czy zaburzenia integracji sensorycznej.
  5. Zmysł wzroku: zmysł wzroku informuje o kolorze, kształcie, odległości przedmiotów względem siebie oraz o ruchu przedmiotów i ludzi. Małe mięśnie oka są kontrolowane przez zmysł równowagi.
  6. Zmysł smaku: jest to jeden z dwóch „chemicznych” zmysłów. Dzięki niemu możesz dokonać chemicznej analizy pokarmów i wiesz, co trafia do twoich ust. Naturalne substancje chemiczne, które są smaczne, są ważne dla przetrwania.
  7. Zmysł zapachu: to drugi z „chemicznych” zmysłów. Dzięki niemu wyczuwasz substancje chemiczne w powietrzu i otrzymujesz informacje o zapachach. Tak jak w przypadku pokarmów, naturalne substancje chemiczne, które przyjemnie pachną, są przeważnie nieszkodliwe. Część twojego mózgu, wyspecjalizowana w analizie tych informacji, jest bezpośrednio połączona z nerwami z układem limbicznym (centrum emocji w mózgu). Wiele osób z autyzmem jest nadwrażliwa na zapachy.

Wszystkie te zmysły łączy sieć zależności. Są zintegrowane z pozostałymi, dlatego zaburzenia jednego z nich mają wpływa na pozostałe. Na przykład jeśli dziecko ma problem z przetwarzaniem bodźców ruchowych, może mieć również problemy z przetwarzaniem bodźców wzrokowych, na przykład gdy w szkole musi przepisać coś z tablicy lub przeczytać z książki. Zburzenia tych zmysłów mogą mieć także negatywny wpływ na rozwój społeczny dziecka, ponieważ sposób, w jaki nasze ciało wchodzi w interakcje z otoczeniem, jest informacją, która musi zapewnić dziecku poczucie bezpieczeństwa w nowym otoczeniu i wśród obcych osób. Jeśli podopieczny jest nadwrażliwy na dotyk, przypuszczalnie doświadczy zaburzeń motoryki małej niezbędnej do uczenia się i wykonywania czynności samoobsługowych […]. Ćwiczenia, gry i zabawy „sensoryczne” mają za zadanie pobudzić i zintegrować zmysły obejmujące dwie pierwsze półki Biblioteki Umysłu twojego dziecka. Wiele tych działań wymaga połączenia informacji dostarczanych przez dwa zmysły. Celem aktywności jest taka pomoc dziecku, by odkrywało świat zmysłów w zabawny sposób i by przygotować je na rozwinięcie jeszcze bardziej zintegrowanych umiejętności” (Delaney, 2016).

źródło: T. Delaney: „101 ĆWICZEŃ, GIER I ZABAW DLA DZIECI Z AUTYZMEM…” HARMONIA UNIVERSALIS, Gdańsk 2016

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s