Autyzm – metodyka nauczania w szkole masowej

Sposoby na udaną adaptację

Choć tytuł brzmi dumnie wielu doświadczonych rodziców autystycznych uczniów skrzywi się na samą myśl o adaptacji. Większość „zadań adaptacyjnych” nierzadko wymuszali sami bez współpracy z nauczycielami zderzając się z zupełnym brakiem zrozumienia ze strony innych, także dyrekcji szkoły oraz samych nauczycieli. W mniej kontrowersyjnych pomysłach – odsyłano ich dzieci do szkół specjalnych bądź integracyjnych gdzie program nauczania pomimo zapewnień – „Jak tam jest fajnie!” – był zbyt niski, a jeśli upierali się na szkołę masową zwykle proponowano im nauczanie indywidualne. Paradoksalnie wszyscy zgodnym chórem twierdzą, że umiejętności społeczne to najważniejsza terapia dla autystycznych dzieci… Ale nie istnieją grupy gotowe do przyjęcia „specyficznych uczniów” – i kółko niemocy się zamyka.

Jednak zdarzają się osoby – nauczyciele, wychowawcy, którzy ze szczerym zainteresowaniem pytają jak mogą ułatwić proces edukacji dzieciom z ASD w swojej klasie. „Co mogą dla ucznia zrobić?” „Jak mogę pomóc?” I to się ceni. Oczywiście nie ma gotowych przepisów i właściwych odpowiedzi – jak to zrobić – co z kolei kładzie się cieniem na „wygórowane potrzeby rodziców” którzy „sami nie wiedzą czego chcą”, ale jest wiele sposobów, które się powiodły albo chociaż niwelowały drażliwość i zniechęcenie autystycznego ucznia do szkoły. A to już dla nas rodziców bardzo wiele…. bo tutaj zaczyna się dla nas dialog i wiemy, że nikt nie chce się pozbyć naszych dzieci. Z doświadczenia wiem, że ktoś kto pyta – zwykle pomaga. Chociaż przez krótki czas. Ale byli i tacy, którym odpowiedzi nie były do niczego potrzebne, którzy intuicyjnie wiedzieli co robić. Mój syn (ASD) zawsze uczęszczał do ogólnodostępnych/masowych szkół. Wystarczyło nam, że nauczyciele chcieli go po prostu czegoś nauczyć. Traktowali go zwyczajnie – z tym, że jedni zdawali sobie sprawę z trudności, inni wypierali problemy, a dla jeszcze innych, nie miało to zupełnie znaczenia. Dla mnie ważny był „sukces edukacyjny”. Myślę, że na nim właśnie trzeba się skupić.

Powstało wiele książek napisanych przez rodziców i terapeutów autystycznych dzieci – rzadziej przez nauczycieli. Niestety takie publikacje nie przekładają się na jakość nauczania w kraju. Poza tym, nie dowiadujemy się jak skończył edukację opisywany uczeń. Większość osób z ASD, z którymi mam do czynienia krytykują masowe szkoły ze względu na przemoc. Jednak paradoksalnie tylko z nimi mogę pisać, czy rozmawiać… Reszta jakby nie miała głosu. Dlaczego? Oczywiście nigdy nie byłam wielbicielką edukacji wyznaczanej polskimi trendami czyli przepełnionymi klasami, zmęczonymi nauczycielami i hałasem… Ale czy to nie jest właśnie wstęp/namiastka prawdziwego życia. Życia w chaosie, bez wyznaczonych ścieżek, bez wystarczającego czasu na wszystkie zadania, bez pomocy, bez wsparcia, bez przyjaciół na których sobie nie zapracujemy, wiedzy którą się nie zainteresujemy i pieniędzy, których nie nauczymy się zarabiać… Może to właśnie jest prawdziwy trening umiejętności społecznych. 

Ellen Notbohm i Veronica Zysk – matki i terapeutki dzieci z autyzmem i zespołem Aspergera twierdzą, że dzięki „odpowiedniemu wsparciu i właściwym usługom edukacyjnym, wiele dzieci może w pełni lub częściowo przystosować się do nauki w zwykłej klasie ogólnej. Udana adaptacja wymaga zwrócenia uwagi na otoczenie, program i metodykę nauczania oraz sposoby codziennej komunikacji. Poniższy krótki przewodnik dla nauczycieli zawiera wybrane najważniejsze zasady, które pomogą sprawić, by adaptacja dziecka z autyzmem była pomyślna dla każdego w klasie: ucznia, jego rówieśników i nauczycieli.

Metodyka nauczania

  • Korzystaj z pomocy wizualnych, takich jak:
  • – dzienny/tygodniowy graficzny harmonogram zajęć i miesięczny kalendarz;
  • – wskazówki graficzne podczas wydawania poleceń;
  • – wiszący w klasie regulamin dotyczący zachowania uczniów;
  • – graficzne przedstawienie czasu.
  • Omawiaj z uczniem zmiany w harmonogramie zajęć, zanim się pojawią; udzielaj konkretnych informacji.
  • Ucz dziecko, że elastyczność i zmiany są elementami rutynowych działań.
  • Wyraźnie definiuj początek i koniec każdej czynności; niech zadania będą dostosowane do ilości dostępnego czasu i możliwości dziecka.
  • Zadbaj, by uczeń mógł ćwiczyć, ćwiczyć i jeszcze raz ćwiczyć umiejętności szkolne i społeczne.
  • Podkreślaj pozytywne zachowania. Pokazuj dziecku, co robić zamiast mówić mu, czego robić nie powinno.
  • Zachowaj spokój, kiedy zachowanie dziecka wymyka się spod kontroli.
  • Stosuj wzmocnienia przynajmniej raz w miesiącu.
  • Ucz dzieci w klasie o autyzmie i zespole Aspergera i oferuj im konkretne rady dotyczące tego, jak mogą pomóc koledze/koleżance […].

Przystosowania

  • Bądź wrażliwy na bodźce sensoryczne: dźwięki/zapachy/obrazy/dotyk/ruch.
  • Przygotuj ciche miejsce do pracy.
  • Wprowadź przystosowania związane ze sprawdzianami: ciche pomieszczenie, dodatkowy czas, alternatywne formy testów.
  • Udostępnij klawiaturę (przy problemach z pisaniem).
  • Przygotuj bezpieczne miejsce, w którym dziecko będzie mogło odpocząć, gdy zajdzie taka potrzeba – „strefa ciszy”.

Umiejętności społeczne

  • Edukacja to coś więcej niż nauka umiejętności szkolnych; ucz także myślenia społecznego i umiejętności komunikacyjnych.
  • Pokazuj dzieciom sytuacje społeczne i odpowiednie zachowania, angażuj je w odgrywanie scenek obrazujących interakcje.
  • Stwarzaj okazje do ćwiczenia umiejętności społecznych przydatnych podczas planowanych wydarzeń.
  • Załóż zeszyt umiejętności społecznych zawierający historyjki o właściwych i niewłaściwych zachowaniach ludzi.
  • Zachęcaj dzieci do przyjmowania cudzej perspektywy: Rozmawiajcie o różnicach między pomysłami, postawami i opiniami poszczególnych osób oraz o społecznych konsekwencjach zachowania.

Kontrola perseweracji

Niektóre dzieci nieustannie zajmują się określonymi przedmiotami lub ideami, bądź wykazują inne zachowania mogące spowolnić proces uczenia się w ciągu dnia w szkole. Próby eliminacji zachowań perseweracyjnych bez znalezienia i zwalczenia ich przyczyny nie przyniosą dobrych rezultatów, ale pomoce może okazać ustalenie limitu czasu poświęcanego na tego typu czynności. Gdy dziecko zacznie wykazywać niewłaściwe, perseweracyjne zachowanie, ustaw budzik, by zadzwonił za uzgodniony wcześniej czas. Naucz dziecko, że kiedy tylko usłyszy alarm, powinno dołączyć do reszty klasy i zacząć robić to, co pozostali uczniowie. Następnie stopniowo, z tygodnia na tydzień, zmieszaj ustalony limit czasu […].

Język i komunikacja

  • Często upewniaj się, czy dziecko rozumie. Uważaj na echolaliczne powtarzanie zdań.
  • Uzupełnij słowne polecenia instrukcjami pisemnymi i/lub obrazkowymi.
  • Polecenia powinny być proste i wyrażone bezpośrednio: unikaj idiomów, metafor, porównań.
  • Formułuj prośby jako zdania twierdzące” (Notbohm, Zysk, 2016).

Więcej podobnych tematów w zakładkach na autyzmschemat.life i autyzmwszkole.com

źródło: E. Notbohm, V. Zysk: 1001 PORAD DLA RODZICÓW I TERAPEUTÓW DZIECI Z AUTYZMEM…”, WUJ, Kraków 2016

 

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s